«ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΤΟΥΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ»

Σύμφωνα με την απόφαση του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 3ης Δεκεμβρίου 2001, οι στόχοι που προωθεί το Ευρωπαϊκό Έτος Ατόμων με Αναπηρία (2003), είναι οι ακόλουθοι:

• Η ευαισθητοποίηση όσον αφορά τα δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία για προστασία από τις διακρίσεις και πλήρη άσκηση των δικαιωμάτων τους ισότιμα.
• Η ενθάρρυνση του προβληματισμού και της συζήτησης όσον αφορά τα μέτρα που απαιτούνται για την προώθηση της ισότητας των ευκαιριών για τα Άτομα με Αναπηρία στην Ευρώπη.
• Η προώθηση της ανταλλαγής εμπειριών σχετικά με την ορθή πρακτική και τις αποτελεσματικές στρατηγικές σε τοπικό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.
• Η ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ όλων των ενδιαφερόμενων, ιδίως των κυβερνήσεων, των κοινωνικών εταίρων, των ΜΚΟ, των κοινωνικών υπηρεσιών, του ιδιωτικού τομέα, των ενδιαφερόμενων συλλόγων, των ομάδων εθελοντικής παροχής υπηρεσιών, των Ατόμων με Αναπηρία και των οικογενειών τους.
• Η βελτίωση της ενημέρωσης, σχετικά με τις αναπηρίες και η προώθηση της θετικής παρουσίασης των Ατόμων με Αναπηρία.
• Η ευαισθητοποίηση σχετικά με την ετερογένεια των μορφών αναπηρίας και των πολλαπλών μορφών αναπηρίας.
• Η ευαισθητοποίηση όσον αφορά τις πολλαπλές μορφές διάκρισης στις οποίες είναι εκτεθειμένα τα Άτομα με Αναπηρία.
• Η απόδοση ιδιαίτερης προσοχής στην ευαισθητοποίηση όσον αφορά το δικαίωμα των παιδιών και των νέων με αναπηρίες να έχουν ισότιμη εκπαίδευση, ώστε να ευνοείται και να υποστηρίζεται η πλήρης ένταξή τους στην κοινωνία και να προωθείται η ανάπτυξη της Ευρωπαϊκής συνεργασίας όσων ασχολούνται επαγγελματικά με την εκπαίδευση των παιδιών και νέων με αναπηρίες, προκειμένου να βελτιωθεί η ενσωμάτωση των μαθητών και σπουδαστών με αναπηρίες στα κανονικά ή ειδικά ιδρύματα, καθώς και στα εθνικά και Ευρωπαϊκά Προγράμματα ανταλλαγών.

Το Ευρωπαϊκό Έτος Ατόμων με Αναπηρία δίνει μεταξύ άλλων ιδιαίτερο βάρος στην ιδέα ότι η απασχόληση και εργασία αποτελούν θεμελιώδη στοιχεία για τη διασφάλιση των ίσων ευκαιριών για όλους και συντελούν σε μεγάλο βαθμό στην πλήρη συμμετοχή των πολιτών στην οικονομική, πολιτιστική και κοινωνική ζωή, καθώς και στην προσωπική ανέλιξη. Η πρόσβαση στην απασχόληση είναι εξαιρετικά σημαντική για την ενσωμάτωση των Ατόμων με Αναπηρία στην οικονομία και στην κοινωνία ως σύνολό τους. Η ισότιμη συμμετοχή στην αγορά εργασίας επιτρέπει στους ανθρώπους να κερδίσουν τα απαραίτητα για τη ζωή τους και να συμμετάσχουν πλήρως σε αυτή, αλλά και τους δίνει πρόσθετη αξιοπρέπεια και αυξημένο βαθμό ανεξαρτησίας.

Ο ΕΡΓΑΣΙΑΚΟΣ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ

Όλοι μας γνωρίζουμε πολύ καλά πως στις μέρες μας, το πρόβλημα της επαγγελματικής αποκατάστασης και των δυσκολιών εργασιακής ένταξης δεν είναι κάποιο ιδιαίτερο χαρακτηριστικό των Ατόμων με Αναπηρία μόνο, αλλά είναι ένα υπαρκτό πρόβλημα που ταλαιπωρεί χιλιάδες νέους και νέες στη χώρα μας. Είναι όμως ιδιαίτερα σημαντικό να τονίσουμε πως οι βαθύτεροι λόγοι του εργασιακού αποκλεισμού που πολλές φορές βιώνουν τα Άτομα με Αναπηρία δεν είναι «φυσικοί», δηλαδή δεν οφείλονται στην αναπηρία καθεαυτή, αλλά είναι πέρα για πέρα κοινωνικής φύσης.

Είναι αυτονόητο πως ο καθένας μας διαθέτει ορισμένα ιδιαίτερα προσόντα, επίκτητα ή μη, ειδικές γνώσεις, συγκεκριμένες δεξιότητες και χαρακτήρα, ικανότητες και κλίσεις που τον καθιστούν ικανό ή ικανή για ορισμένα μόνο επαγγέλματα, ενώ αντικειμενικά (και υποκειμενικά) δεν μπορεί να ασκήσει κάποια άλλα. Κανείς μας δεν είναι ικανός για τα πάντα. Από αυτή λοιπόν τη σκοπιά, το γεγονός ότι η «φυσική» αναπηρία ενός ατόμου το αποκλείει από ορισμένα επαγγέλματα, δεν μπορεί να θεωρηθεί ως απόλυτο μειονέκτημα ή αποκλειστική ιδιαιτερότητα των Ατόμων με Αναπηρία, αλλά ως γενικός κοινωνικός κανόνας.

Για παράδειγμα, οι περισσότεροι από εμάς θα μπορούσαμε πιθανά να ασκήσουμε το επάγγελμα του εκφωνητή ενός ραδιοφωνικού σταθμού, όμως στην πράξη, η προσωπική άρθρωση, η χροιά και ο τόνος της φωνής του καθενός μας είναι πολύ διαφορετικές και επομένως λιγότερο ή περισσότερο κατάλληλες γι' αυτό το συγκεκριμένο επάγγελμα. Και όμως, αυτή η φυσική αδυναμία ή ιδιαιτερότητά μας δεν καταγράφεται ως αναπηρία ή φυσικός αποκλεισμός. Είναι αυτονόητο πως ακόμη και εκείνα τα επαγγέλματα τα οποία δε χρειάζονται κάποιο ιδιαίτερο «φυσικό προσόν» όπως π.χ. είναι ή άρθρωση ή η σωματική αντοχή, δεν μπορούν να τα ασκήσουν αντικειμενικά όλοι. Σε κάποια επαγγέλματα χρειάζονται ειδικές γνώσεις, μια διαφορετική προσέγγιση ή ψυχοσύνθεση, ειδικές δεξιότητες κ.α. Για παράδειγμα, το επάγγελμα του δασκάλου απαιτεί μια αυξημένη ικανότητα επικοινωνίας και μεταδοτικότητας, ενώ εκείνο του χειρούργου εξαιρετική ψυχραιμία και ηρεμία, άρτια κατάρτιση, σταθερό χέρι και ούτω καθεξής.

Συνεπώς, η πλειοψηφία μας αναγνωρίζει και αποδέχεται ποια επαγγέλματα δεν μπορεί υποκειμενικά να ασκήσει ένα Άτομο με Αναπηρία, αλλά πολύ δυσκολότερα εντοπίζουμε και αποδεχόμαστε ποια επαγγέλματα δεν μπορεί να εξασκήσει με επιτυχία π.χ. ένα εσωστρεφές άτομο με δυσκολία επικοινωνίας , ένα οξύθυμο άτομο το οποίο δεν μπορεί να συγκρατήσει τα νεύρα του ή κάποιος ο οποίος πάσχει από αγοραφοβία.

Το γεγονός ότι το Άτομο με Αναπηρία αποκλείεται από την εξάσκηση συγκεκριμένων επαγγελμάτων δεν μπορεί να θεωρηθεί απόλυτη μειονεξία του Ατόμου αλλά σχετική, εφόσον στον ένα ή τον άλλο βαθμό ο ίδιος ή ανάλογος αποκλεισμός ισχύει για διαφορετικούς φυσικούς ή κοινωνικούς λόγους για όλες τις κατηγορίες ατόμων.

Όπως όμως έχει προαναφερθεί ήδη, η αλήθεια αυτή δεν είναι επαρκώς κοινωνικά αναγνωρισμένη καθώς το πρόβλημα δε δημιουργείται καθεαυτό από τα Άτομα με Αναπηρία, αλλά τα κοινωνικά στερεότυπα που επικρατούν σχετικά με τις πραγματικές δυνατότητες και ικανότητες τους. Καταλήγουμε στο συμπέρασμα πως η κύρια αιτία του εργασιακού και γενικότερα του ευρύτερου κοινωνικού αποκλεισμού που βιώνουν τα Άτομα με Αναπηρία δε σχετίζεται με τα τεχνητά εμπόδια που θέτει η αναπηρία τους, αλλά περισσότερο με τα κοινωνικά στερεότυπα γύρω από αυτή. Τα στερεότυπα αυτά δυστυχώς στη χώρα μας συντηρούνται και από την κρατική πολιτική στον τομέα της εκπαίδευσης, κατάρτισης και γενικότερης αντιμετώπισης των Ατόμων με Αναπηρία, ήδη από την νηπιακή τους ηλικία, με αποτέλεσμα δυστυχώς το αιτιατό να γίνεται αίτιο. Με άλλα λόγια, δεν θα πρέπει να προβάλλεται ως δικαιολογία αποκλεισμού αυτή καθεαυτή η αναπηρία, αλλά τα αποτελέσματά της, δηλαδή η έλλειψη επαρκούς εκπαίδευσης, κατάρτισης ή κατοχής συγκεκριμένων δεξιοτήτων.

Από όσα έχουν αναφερθεί πιο πάνω, συμπεραίνουμε πως η μετατροπή της συγκεκριμένης αναπηρίας σε καθολική αδυναμία του Ατόμου με Αναπηρία είναι επιστημονικά, κοινωνικά και ηθικά απαράδεκτη.

ΤΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Είδαμε λοιπόν ότι η μη-δυνατότητα άσκησης ορισμένων επαγγελμάτων που σχετίζονται με τη φυσική αναπηρία των Ατόμων με Αναπηρία δεν αποτελεί εξαίρεση ή αποκλειστικό χαρακτηριστικό τους, αλλά γενικότερο κοινωνικό κανόνα.

Καθώς όμως στον «συμβατικό» εργασιακό χώρο έχουν σημειωθεί αξιοσημείωτες αλλαγές, κυρίως τα τελευταία χρόνια, οι οποίες έχουν επέλθει ακολουθώντας την αξιοποίηση των εφαρμογών των νέων τεχνολογιών, ειδικότερα στο ζήτημα της εργασιακής ένταξης των Ατόμων με Αναπηρία, δεν χωρά πλέον κανένα άλλοθι αποκλεισμού.

Σήμερα ειδικότερα, η εργασιακή διαδικασία στην πλειοψηφία της δεν ταυτίζεται ούτε και εξαρτάται από το σωματικό μόχθο ή τις σωματικές ικανότητες ενός ατόμου, όπως πριν από 50 χρόνια. Σήμερα, η σωματική «αρτιότητα» παίζει ελάχιστο ως και ασήμαντο ρόλο στο σύνολο της παραγωγικής διαδικασίας. Αντίθετα, προσλαμβάνουν μεγάλη σημασία οι γνωστικές και πνευματικο/ψυχικές ικανότητες του εργαζομένου ή της εργαζόμενης. Σήμερα, ένα Άτομο με Κινητικές ή Αισθητηριακές Αναπηρίες μπορεί να απασχοληθεί στο σύνολο των κλάδων παραγωγής και στην συντριπτική πλειοψηφία των θέσεων εργασίας. Άλλωστε, το κυριότερο προϊόν της σημερινής περιόδου δεν είναι πλέον κάποιο υλικό προϊόν, κάποιο «απτό» πράγμα, αλλά απεναντίας κάτι άυλο: οι γνώσεις και η πληροφορία.

Με άλλα λόγια, οι εφαρμογές των νέων τεχνολογιών έχουν αφαιρέσει και τα τελευταία εμπόδια, τα οποία υπερασπίζονται όσοι ισχυρίζονται πως ο εργασιακός αποκλεισμός των Ατόμων με Αναπηρία οφείλεται αποκλειστικά στη φυσική τους μειονεξία ή στην έλλειψη κάποιων σωματικών προσόντων. Οι νέες τεχνολογίες εξαλείφουν σταδιακά αλλά σταθερά το ένα μετά το άλλο τα «τεχνικά εμπόδια» που απέκλειαν ως σήμερα τα Άτομα με Αναπηρία από την παραγωγική διαδικασία. Στα πλαίσια αυτών των εξελίξεων, τα Άτομα με Αναπηρία έχουν τη δυνατότητα να διεκδικήσουν ισότιμα μια θέση στην επονομαζόμενη Κοινωνία της Πληροφορίας και να την αξιοποιήσουν στο έπακρο, προκειμένου να μπορέσουν να βελτιώσουν το βιοτικό τους επίπεδο αλλά και να συμμετάσχουν στην παραγωγική διαδικασία, με όλες τις θετικές επιπτώσεις που κάτι τέτοιο μπορεί να έχει για την αυτοπεποίθηση και την αξιοπρέπειά τους.

Όμως, πέραν όλων αυτών των διευκολύνσεων που εισαγάγουν οι νέες τεχνολογίες στο εργασιακό περιβάλλον, οι ίδιες επίσης προσφέρουν τεράστιες δυνατότητες και για την υπέρβαση ορισμένων τεχνικών αδυναμιών που αντιμετωπίζουν τα Άτομα με Αναπηρία. Οι νέες τεχνολογίες έχουν εισαγάγει στον εργασιακό χώρο λειτουργικές μικροσυσκευές και «έξυπνες» συσκευές γραφείου όπως είναι τα κειμενοτηλέφωνα που λύνουν το πρόβλημα της εξ αποστάσεως επικοινωνία με ένα Άτομο με Αισθητηριακή Αναπηρία, διάφορα προγράμματα λογισμικού που επιτρέπουν φωνητικές εντολές στο πληκτρολόγιο ενός υπολογιστή, ενώ από την άλλη, τα διάφορα μοντέλα αναπηρικής πολυθρόνας λύνουν τα περισσότερα προβλήματα κινητικότητας των ατόμων με αναπηρίες των άνω και κάτω άκρων.

Σε αυτό το σημείο πρέπει να αναφέρουμε πως πέρα από τις εξελίξεις στον αυτοματισμό γραφείου, οι νέες τεχνολογίες αλλά και γενικότερα η νέα οργάνωση της εργασιακής διαδικασίας, έχουν οδηγήσει σε ριζικές αναδιαρθρώσεις των επιχειρήσεων και φυσικά στην αναπόφευκτη αλλαγή των δεδομένων στο χώρο της απασχόλησης. Οι νέες τεχνολογίες δίνουν τη δυνατότητα της αποκέντρωσης των επιχειρήσεων και σε όλη την Ευρώπη παρατηρείται πλέον η τάση υιοθέτησης περισσότερο «εναλλακτικών» μορφών απασχόλησης, όπως είναι η μερική απασχόληση, η εργασία με το κομμάτι, η εργασία στο σπίτι ή η τηλεργασία, η δημιουργία μικρών «ανεξάρτητων» οικιακών μονάδων κ.α. Όλο και περισσότερο λοιπόν, η απασχόληση δε σημαίνει μονοσήμαντα την κάλυψη μιας μόνιμης θέσης εργασίας, αλλά διάφορους τρόπους συμμετοχής στην παραγωγική διαδικασία (συνήθως εξ αποστάσεως), τρόπους που έχουν πλέον τη δυνατότητα να προσαρμόζονται στις εξατομικευμένες ανάγκες του καθενός. Οι εναλλακτικοί αυτοί τρόποι απασχόλησης αποτελούν μια πρόκληση για τα Άτομα με Αναπηρία, καθώς αυτά καλούνται να αξιοποιήσουν τις ευκαιρίες που τους δίνονται, χωρίς απαραίτητα να λειτουργούν στο συμβατικό εργασιακό περιβάλλον, αλλά ακόμη και στον ειδικά διαμορφωμένο από αυτά χώρο του σπιτιού τους.

Η υπέρβαση των τεχνικών εμποδίων και η πλήρης αξιοποίηση των διευκολύνσεων που παρέχουν οι νέες τεχνολογίες διευκολύνουν παραπέρα την εργασιακή ένταξη των Ατόμων με Αναπηρία και ο χρόνος θα είναι εκείνος ο οποίος θα δείξει αν αυτά ήταν η αιτία του αποκλεισμού τους ή απλά ένα στερεοτυπικό «άλλοθι» για τον αποκλεισμό τους.

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ

Για να είμαστε σε θέση να εξασφαλίσουμε και να τηρήσουμε την αρχή της ίσης μεταχείρισης έναντι των Ατόμων με Αναπηρία, προβλέπονται εύλογες προσαρμογές στον εργασιακό τους χώρο. Αυτό σημαίνει ότι ο εργοδότης λαμβάνει όλα τα ενδεδειγμένα μέτρα, ανάλογα με τις ανάγκες που παρουσιάζονται σε μια συγκεκριμένη κατάσταση, ώστε το Άτομο με Αναπηρία να μπορεί να έχει πρόσβαση σε θέση εργασίας, να ασκεί ή να προάγεται στο επάγγελμά του, η προκειμένου να του παρέχεται εκπαίδευση.

Όταν αναφερόμαστε στο εργασιακό περιβάλλον, συμβατικό ή «μη συμβατικό», αναφερόμαστε αναπόφευκτα σε τρία στοιχεία που το συγκροτούν:

• To χώρο εργασίας
• Τα μέσα ή υλικά της εργασίας
• Τους ανθρώπους

Οι προσαρμογές που επιβάλλονται προκειμένου ο χώρος εργασίας να είναι «φιλικός» ως προς το Άτομο με Αναπηρία και να του επιτρέπει να αξιοποιήσει στο έπακρο τις δυνατότητές του, πρέπει να ενσωματώνουν και τις τρεις αυτές συνιστώσες.

Η διευκόλυνση της εργασιακής ένταξης των Ατόμων με Αναπηρία, πρέπει να περιλαμβάνει:

• Τη χωρική ένταξη

Η χωρική ένταξη αναφέρεται στην απαραίτητη προσαρμογή του χώρου, έτσι ώστε να διευκολύνεται η πρόσβαση, η κίνηση, η επικοινωνία και η εργασία Ατόμων με Αναπηρία μέσα σε αυτόν. Η χωρική ένταξη των Ατόμων με Αναπηρία στο εργασιακό περιβάλλον απαιτεί ορισμένες σχετικά απλές και συνήθως μη-δαπανηρές αλλαγές σε αυτό.

Οι αλλαγές / προσαρμογές αυτές μπορούν να γίνουν με τη βοήθεια του ίδιου του Ατόμου με Αναπηρία, το οποίο μάλιστα δεν πρέπει να διστάσει να τις υποδείξει στον εργοδότη του. Το αποτέλεσμα δεν θα είναι η αποθάρρυνσή του, αλλά απεναντίας θα πειστεί ότι μέσω απλών τεχνικών προσαρμογών λύνει αυτό που ίσως προηγουμένως και να φάνταζε ανυπέρβλητο.

Μια μικρή αλλαγή της θέσης των επίπλων, ένα καλύτερα φωτισμένο δωμάτιο, ένα σημείο σιλικόνης στο πόμολο της πόρτας, ορισμένες απλές και «έξυπνες» προσθέσεις ταινιών στους φακέλους κ.α., είναι μόνο μερικές μικρές τροποποιήσεις που μπορούν να καταστήσουν το χώρο λειτουργικό για τα Άτομα με Αναπηρία. Δεν πρέπει να ξεχνάμε δε την τοποθέτηση ειδικής ράμπας για τα Άτομα με Κινητικές Αναπηρίες, η οποία θα τους διευκολύνει την είσοδο και την έξοδο από το χώρο εργασίας, καθώς και ειδικές διευθετήσεις στους χώρους υγιεινής, αλλά και σε κάθε κοινόχρηστο χώρο στο οποίο το Άτομο με Αναπηρία πρέπει να έχει πρόσβαση.

• Τη λειτουργική ένταξη

Η λειτουργική ένταξη αφορά έμμεσα και άμεσα το περιεχόμενο της εργασίας και αναφέρεται στα υλικά και τα μέσα τα οποία χρειάζεται κάποιος για να διεκπεραιώσει επιτυχώς την εργασία του. Πρόκειται λοιπόν για «έξυπνες» μικροσυσκευές ή για ηλεκτρονικές συσκευές, όπως ένα κειμενοτηλέφωνο ή ένα πληκτρολόγιο Brail για τα Άτομα με Αισθητηριακή Αναπηρία, μια μεγεθυντική οθόνη υπολογιστή κ.α.

• Την κοινωνική ένταξη

Η εξίσου σημαντική κοινωνική ένταξη των Ατόμων με Αναπηρία αναφέρεται στις καλές κοινωνικές και εργασιακές σχέσεις του ατόμου με συναδέλφους και προϊσταμένους. Όπως είναι αυτονόητο, όπως σε κάθε κοινωνική σχέση την οποία συνάπτουμε, έτσι και εδώ απαιτείται η γνώση και η κατανόηση του άλλου.

Τα Άτομα με Αναπηρία οφείλουν να γνωρίζουν τα στερεότυπα που ενδέχεται να αντιμετωπίσουν από τους συναδέλφους τους και να προσπαθούν μεθοδικά να τα εξαλείψουν. Επίσης, θα πρέπει να θυμούνται πάντα ότι αυτά τα στερεότυπα πηγάζουν κυρίως από την άγνοια των συναδέλφων τους σχετικά με την αναπηρία τους και όχι αρνητική στάση στο πρόσωπό τους.

Από την πλευρά της, η διοίκηση μιας εταιρίας ή ενός οργανισμού πρέπει να μεριμνήσει να πληροφορήσει το προσωπικό της για την ύπαρξη σε αυτόν Ατόμων με Αναπηρία και να το ενημερώσει για τις διευκολύνσεις που ενδεχομένως να απαιτούνται, προκειμένου να μπορεί το Άτομο με Αναπηρία να αξιοποιήσει στο έπακρο τις δυνατότητές του στο δεδομένο εργασιακό χώρο και σε συνεργασία με τους δεδομένους συνεργάτες. Η διοίκηση ενός φορέα θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη της τα αιτήματα των Ατόμων με Αναπηρία που απασχολούνται σε αυτόν, αλλά και να μεριμνεί έτσι ώστε οι τυχόν στερεοτυπικές αντιλήψεις των άλλων εργαζόμενων να αποδομούνται, εξαντλώντας κάθε δυνατή προσέγγιση.

Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να θυμόμαστε ότι τα προαναφερθέντα πεδία προσαρμογών δεν απαιτούν υψηλό κόστος επένδυσης και ούτε και επηρεάζουν αρνητικά τη γενικότερη λειτουργία της επιχείρησης η του φορέα. Σε πολλές περιπτώσεις δε, λειτουργούν θετικά για το σύνολο των εργαζομένων.

ΠΟΥ ΑΠΟΣΚΟΠΕΙ ΤΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΠΟΥ ΚΡΑΤΑΤΕ ΣΤΑ ΧΕΡΙΑ ΣΑΣ;

Στο πνεύμα των στόχων που προωθεί το Ευρωπαϊκό Έτος Ατόμων με Αναπηρία, το παρόν εγχειρίδιο απευθύνεται στις Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις της χώρας μας και μέσω των πληροφοριών που περιέχει, αποσκοπεί στο να τις ευαισθητοποιήσει και να τις παρακινήσει, έτσι ώστε αφενός να στελεχωθούν με Άτομα με Αναπηρία και αφετέρου να δημιουργήσουν τις απαραίτητες προϋποθέσεις, έτσι ώστε τα Άτομα με Αναπηρία να μπορούν να συμμετάσχουν στις δράσεις τους με τη ιδιότητα του εθελοντή.

Τα Άτομα με Αναπηρία έχουν τις ίδιες δυνατότητες, την ίδια δυναμική, την ίδια διάθεση προσφοράς και τις ίδιες φιλοδοξίες με όλες τις υπόλοιπες κοινωνικές ομάδες. Είναι σε θέση να προσφέρουν το ίδιο και έχουν τις ίδιες ικανότητες, τα ίδια ταλέντα και τις ίδιες δεξιότητες. Για την ακρίβεια, πολλές φορές αναπτύσσουν επιπλέον δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων και αντιμετώπισης καταστάσεων, καθώς καλούνται να βρουν λύσεις για να αντεπεξέλθουν στις πολλαπλές μορφές διάκρισης που υφίστανται και στη σωρεία των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν στην καθημερινή ζωή τους.

Από την άλλη, οι ΜΚΟ από τη φύση τους αποτελούν φορείς που επιδεικνύουν την κοινωνική τους ευαισθησία μέσω των παρεμβάσεών τους και δεν είναι λίγες αυτές που καταβάλλουν μεγάλες προσπάθειες για να διευκολύνουν την κοινωνική ένταξη και την αποδοχή των Ατόμων με Αναπηρία, αλλά και για να καταπολεμήσουν κάθε είδους διάκριση που αυτά υφίστανται.

Πιστεύουμε λοιπόν πως οι ΜΚΟ αποτελούν κατεξοχήν χώρους στους οποίους θα πρέπει να προωθηθεί η συμμετοχή των Ατόμων με Αναπηρία, είτε με την ιδιότητα του εργαζόμενου ή με την ιδιότητα του εθελοντή στις δράσεις που αναλαμβάνουν οι οργανώσεις. Τα οφέλη που έχουν να αποκομίσουν και οι δύο πλευρές είναι μεγάλα. Οι ΜΚΟ θα έχουν τη δυνατότητα να αξιοποιήσουν πλήρως τις ικανότητες, τις δεξιότητες, τα ταλέντα και την ευρηματικότητα των Ατόμων με Αναπηρία ενώ τα ίδια αυτά άτομα θα ενδυναμωθούν στην προσπάθειά τους να ενταχθούν και να καταπολεμήσουν τις διακρίσεις και τα εμπόδια που συναντούν στην καθημερινή ζωή τους.

ΤΟ ΣΥΜΒΟΛΟ «ΘΕΤΙΚΗ ΣΤΑΣΗ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ»
ΕΙΣΤΕ ΕΤΟΙΜΟΙ ΝΑ ΤΟ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΕΤΕ;

Είναι η οργάνωσή σας έτοιμη να υιοθετήσει το Σύμβολο «Θετική στάση σε Άτομα με Αναπηρία»;

• Απασχολεί η οργάνωσή σας Άτομα με Αναπηρία; Υπάρχουν Άτομα με Αναπηρία ανάμεσα στους εθελοντές σας; Γνωρίζετε ποια είναι αυτά τα άτομα;
• Ενθαρρύνετε τα Άτομα με Αναπηρία να κάνουν αιτήσεις για πρόσληψη στην οργάνωσή σας; Τους δίνετε τη δυνατότητα να περάσουν από συνέντευξη, έτσι ώστε να μπορέσουν να σας μιλήσουν για τις γνώσεις τους, τις ικανότητές τους και τα ταλέντα τους;
• Δίνετε τη δυνατότητα σε Άτομα με Αναπηρία να συμμετάσχουν ως εθελοντές στις δράσεις σας; Μεριμνείτε ώστε κάτι τέτοιο να είναι εφικτό;
• Φροντίζετε ώστε τα Άτομα με Αναπηρία που ενδεχομένως να απασχολείτε ήδη, να έχουν την ίδια πρόσβαση στις ευκαιρίες περαιτέρω επιμόρφωσης και εξέλιξης μέσα στην οργάνωσή σας; Μεριμνείτε έτσι ώστε ο χώρος στον οποία εργάζονται να είναι πλήρως λειτουργικός, έτσι ώστε να τους δίνει τη δυνατότητα να αποδώσουν στο έπακρο των δυνατοτήτων τους;

EΡΜΗΝΕΥΟΝΤΑΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΛΟ
«ΘΕΤΙΚΗ ΣΤΑΣΗ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ»

Τι υποδηλώνει;

Αν η οργάνωσή σας αποφασίσει να υιοθετήσει το Σύμβολο «Θετική στάση σε Άτομα με Αναπηρία», σημαίνει πως είναι «ανοιχτή» σε αυτά, πως προωθεί και υποστηρίζει την απασχόλησή τους και πως δεν προβαίνει σε διακρίσεις εις βάρος τους. Επιπλέον, η υιοθέτηση του Συμβόλου υποδηλώνει πως η οργάνωσή σας προωθεί την εμπλοκή Ατόμων με Αναπηρία στις εθελοντικές δράσεις της.

Το εγχειρίδιο που κρατάτε στα χέρια σας, σας πληροφορεί για το Σύμβολο και για τα θετικά βήματα στα οποία μπορείτε να προβείτε, προκειμένου να δίνετε ίσες ευκαιρίες στα Άτομα με Αναπηρία και να τα αξιοποιείτε πιο αποτελεσματικά στην οργάνωσή σας.

Γιατί να χρησιμοποιήσετε το Σύμβολο;

Οι περισσότεροι εργοδότες, τόσο των «συμβατικών» εταιριών όσο και των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων γνωρίζουν ότι οι άνθρωποι που απασχολούν αποτελούν το πολυτιμότερο κεφάλαιό τους, καθώς αυτοί αποτελούν την κινητήρια δύναμη πίσω από οποιαδήποτε δράση που αναλαμβάνουν. Αντιλαμβάνονται τα πραγματικά οφέλη τα οποία μπορούν να αποκομίσουν από τη βεβαιότητα πως το ανθρώπινο δυναμικό που έχουν στη διάθεσή τους είναι σε θέση να κάνει το καλύτερο δυνατό προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της οργάνωσης. Εξυπακούεται πως σε αυτό το ανθρώπινο δυναμικό συγκαταλέγονται και τα Άτομα με Αναπηρία.

Το να εφαρμόζει μια Μη Κυβερνητική Οργάνωση θετική πολιτική απασχόλησης απέναντι στα Άτομα με Αναπηρία, αποτελεί ένα δυνατό μήνυμα τόσο προς τα έξω, όσο και προς το ίδιο το ανθρώπινο δυναμικό της οργάνωσης, για το ότι τους σέβεστε και τους εκτιμάτε και θα τους φερθείτε χωρίς διακρίσεις και προκαταλήψεις στην περίπτωση που μελλοντικά αποκτήσουν κάποια μορφή αναπηρίας. Σε οργανώσεις κατεξοχήν ανθρωποκεντρικές όπως είναι οι ΜΚΟ, αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό.

Εάν αποφασίσετε να συνεχίσετε τη συνεργασία σας στην περίπτωση που κάποιο από τα άτομα που απασχολείτε αποκτήσει αναπηρία, η οργάνωσή σας θα συνεχίσει να επωφελείται από τη συσσωρευμένη εμπειρία του και τις δεξιότητές του. Στην περίπτωση που αποφασίσετε να ξεκινήσετε μια νέα συνεργασία με κάποιο Άτομο με Αναπηρία, είτε με τη μορφή απασχόλησης ή σε εθελοντική βάση, του δίνετε τη δυνατότητα να προσφέρει στην οργάνωσή σας τις ικανότητές του και την ιδιαίτερα αυξημένη κοινωνική ευαισθησία του. Πολλές φορές, το να απασχολείτε Άτομα με Αναπηρία, μπορεί να σας επιτρέψει να μάθετε περισσότερα για τις ομάδες στόχου με τις οποίες δουλεύετε και να δώσετε στα άλλα άτομα που απασχολούνται στην οργάνωσή σας μια καλύτερη κατανόηση των προβλημάτων που αυτά αντιμετωπίζουν.

Επειδή οι άνθρωποι είναι εκείνοι που στην ουσία αποτελούν τη «ραχοκοκαλιά» μιας οργάνωσης, είναι λογικό πως στη διαδικασία επιλογής του προσωπικού σας και του εθελοντικού σας δυναμικού, μεριμνείτε έτσι ώστε να έχετε την μεγαλύτερη δυνατή δυνατότητα επιλογής.

Εάν αποκλείσετε από τη διαδικασία επιλογής τα Άτομα με Αναπηρία, μπορεί ταυτόχρονα να αποκλείετε και την καλύτερη δυνατή επιλογή σας.

Η υιοθέτηση αποτελεσματικών πρακτικών που αφορούν τις ίσες ευκαιρίες του προσωπικού, είναι το πρώτο σημαντικό βήμα που μπορείτε να κάνετε προς την κατεύθυνση της απασχόλησης και αξιοποίησης των Ατόμων με Αναπηρία. Μπορεί όμως να μην είναι πάντα αρκετό.

Εάν θέλετε η οργάνωσή σας να επιδεικνύει θετική στάση απέναντι στα Άτομα με Αναπηρία και να διασφαλίζει πως έχουν πραγματικά ίσες ευκαιρίες απασχόλησης και εμπλοκής στις δράσεις εθελοντικού χαρακτήρα που αναλαμβάνετε, πρέπει να είστε βέβαιοι για την τοποθέτησή σας και πρέπει επίσης να αξιοποιείτε στο έπακρο τις δυνατότητές τους. Στην προσπάθειά σας αυτή, ενδέχεται να ανακαλύψετε πως ενώ εσείς είστε πρόθυμοι να συνεργαστείτε με περισσότερα Άτομα με Αναπηρία, αυτά απλά δεν εκφράζουν την πρόθεσή τους να συνεργαστούν με την οργάνωσή σας.

Η υιοθέτηση του Συμβόλου «Θετική στάση σε Άτομα με Αναπηρία» μπορεί να περάσει αυτό το μήνυμα γρήγορα, εύγλωττα και αποτελεσματικά. Το Σύμβολο αποτελεί ένα ξεκάθαρο μήνυμα προς τα Άτομα με Αναπηρία και δηλώνει πως η οργάνωσή σας θα αναγνωρίσει και θα αξιοποιήσει τις ικανότητές τους στο έπακρο, χωρίς να προβαίνει σε διακρίσεις εις βάρος τους. Από τη στιγμή που θα αποφασίσετε να χρησιμοποιήσετε το Σύμβολο, θα έχετε κάνει τουλάχιστον τρία βασικά βήματα προς την κατεύθυνση του να είστε αμερόληπτοι και να λειτουργείτε χωρίς προκαταλήψεις απέναντι στα Άτομα με Αναπηρία.

Η χρήση του Συμβόλου «Θετική στάση σε Άτομα με Αναπηρία» μπορεί να σας βοηθήσει:

• Να δείξετε στο προσωπικό της οργάνωσής σας και στο εθελοντικό δυναμικό σας πως η οργάνωσή σας υιοθετεί θετική στάση στην απασχόληση Ατόμων με Αναπηρία και πως προωθεί την εμπλοκή Ατόμων με Αναπηρία στις δράσεις εθελοντικού χαρακτήρα που οργανώνει.
• Να καταστήσετε σαφές σε άτομα τα οποία θα κάνουν αιτήσεις πρόσληψης αλλά και θα εκφράσουν το ενδιαφέρον τους να συμμετάσχουν στις εθελοντικές σας δραστηριότητες, πως είναι ευπρόσδεκτα βάσει των ικανοτήτων τους και πως δεν προβαίνετε σε διακρίσεις απέναντί τους.
• Να καταστήσετε σαφές στα άτομα που απασχολούνται στην οργάνωσή σας, τα δίκτυά σας, άλλες Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις και το ευρύτερο κοινό πως η οργάνωσή σας έχει σαν προτεραιότητα την ισότιμη μεταχείριση και με αυτόν τον τρόπο να δώσετε ένα καλό παράδειγμα και σε άλλες οργανώσεις να σας μιμηθούν.

Τι πρέπει να κάνουν οι χρήστες του Συμβόλου;

Από τη στιγμή που η οργάνωσή σας αποφασίσει να χρησιμοποιήσει το Σύμβολο «Θετική στάση σε Άτομα με Αναπηρία», δεσμεύεται απέναντι στα Άτομα με Αναπηρία που ενδεχομένως να απασχολεί ήδη ή πρόκειται να απασχολήσει μελλοντικά.

Η δέσμευσή σας αφορά τα ακόλουθα πέντε σημεία:

1. Εγγυημένη επαφή- συνέντευξη

Να περάσετε από συνέντευξη όλα τα Άτομα με Αναπηρία που έχουν κάνει αίτηση και τα άτομα τα οποία έχουν εκφράσει το ενδιαφέρον τους να συνεργαστούν με την οργάνωσή σας σε εθελοντική βάση, εάν αυτά πληρούν τις ελάχιστες προϋποθέσεις που έχετε θέσει και να τα λάβετε υπόψη αποκλειστικά βάσει των ικανοτήτων τους.

2. Να ρωτάτε τακτικά τα Άτομα με Αναπηρία που απασχολείτε και να λαμβάνετε υπόψη τη γνώμη τους

Να ρωτάτε τα Άτομα με Αναπηρία που απασχολείτε τουλάχιστον μια φορά το χρόνο για το τι μπορείτε να κάνετε για να είσαστε βέβαιοι ότι μπορούν να αναπτύξουν πλήρως και να χρησιμοποιήσουν τις δυνατότητές τους στην εργασία, και να λαμβάνετε υπόψη τη γνώμη τους και τα σχόλιά τους.

3. Να συνεχίζετε τη συνεργασία σας αν το προσωπικό ή οι εθελοντές που χρησιμοποιείτε για τις δράσεις σας αποκτήσουν κάποια μορφή αναπηρίας

Να εξαντλείτε κάθε δυνατή προσπάθεια έτσι ώστε το προσωπικό σας να μη χάνει τη δουλειά του, στη περίπτωση που αποκτήσει κάποια μορφή αναπηρίας. Να μεριμνείτε έτσι ώστε να διευκολύνετε τις νέες ανάγκες των ατόμων αυτών, με προσαρμογές στον εργασιακό τους χώρο.

4. Να διευκολύνετε τη ροή της πληροφορίας

Να μεριμνείτε ώστε τα «στελέχη»- κλειδιά της οργάνωσής σας να είναι ενήμερα για την πιθανή αναπηρία συγκεκριμένων ατόμων.

5. Να ελέγχετε την πρόοδο και να προγραμματίζετε αποτελεσματικά

Κάθε χρόνο, να προβαίνετε σε απολογισμό των δεσμεύσεων που έχετε κάνει και του τι έχει επιτευχθεί, να προγραμματίζετε πως θα βελτιώσετε τη στάση σας και να ενημερώνετε όλο το προσωπικό και τους εθελοντές σχετικά με την πρόοδο και τα μελλοντικά σας σχέδια.

Η ύπαρξη και τήρηση αυτών των δεσμεύσεων θα αποτελέσουν ένα δυνατό εστιακό σημείο, έτσι ώστε οι τωρινοί αλλά και οι μελλοντικοί σας εργαζόμενοι αλλά και εθελοντές με Αναπηρία να γνωρίζουν τι απαιτείτε από αυτούς και τι μπορούν να περιμένουν από εσάς και την οργάνωσή σας.

ΠΟΥ ΜΠΟΡΕΙΤΕ ΝΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΕΤΕ ΤΟ ΣΥΜΒΟΛΟ
«ΘΕΤΙΚΗ ΣΤΑΣΗ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ»;

Στην ουσία, η χρήση του Συμβόλου από την οργάνωσή σας υποδηλώνει ότι κινείστε βάσει των πέντε προαναφερθέντων δεσμεύσεων και πως υιοθετείτε θετική και ισότιμη στάση απέναντι στα Άτομα με Αναπηρία. Το Σύμβολο και οι δεσμεύσεις που απορρέουν από τη χρήση του μπορούν να εφαρμοστούν από κάθε οργάνωση, ανεξαρτήτως μεγέθους ή πεδίου δραστηριοποίησης.

Μπορείτε να χρησιμοποιείτε το Σύμβολο «Θετική Στάση σε Άτομα με Αναπηρία» οπουδήποτε αυτό μπορεί να γίνει αντιληπτό από τους ήδη υπάρχοντες και μελλοντικούς εργαζόμενους και εθελοντές που απασχολείτε. Θα πρέπει να το χρησιμοποιείτε πάντα στις αγγελίες στον τύπο ή αν χρησιμοποιείτε, στα γραφεία ευρέσεως εργασίας. Προκειμένου να καταστήσετε την τοποθέτησή σας σαφή, μπορείτε να τοποθετήσετε το Σύμβολο σε:

• Αιτήσεις για διαθέσιμες θέσεις εργασίας ή θέσεις εθελοντικής απασχόλησης, έντυπο πληροφοριακό υλικό παρουσίασης, ετήσιες αναφορές και έγγραφα επικοινωνίας προσωπικού.
• Ιστοσελίδα της οργάνωσής σας (αν υπάρχει).
• Επιστολόχαρτα της οργάνωσής σας και παρεμφερή έντυπα.
• Σημειώσεις προσωπικού, εσωτερικές αναφορές και άλλα έντυπα σχετικά με την πολιτική και την τοποθέτηση της οργάνωσής σας.
• Εσωτερικές εκδόσεις, φυλλάδια, εγχειρίδια.
• Εισόδους και χώρους μεγάλης επισκεψιμότητας, χώρους υποδοχής, χώρους διεξαγωγής συνεντεύξεων.
• Παρουσιάσεις της οργάνωσής σας σε ημερίδες, συνέδρια, συναντήσεις εργασίας κ.α.

Χρήσιμες Ηλεκτρονικές Διευθύνσεις

• Γενική Διεύθυνση Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
  http://europa.eu.int/comm/employment_social/index_el.html
• Επίσημη Ιστοσελίδα του Ευρωπαϊκού Έτους Ατόμων με Αναπηρία
  http://www.eypd2003.org
• Δικτυακή Πύλη «ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΤΩΡΑ» Αξιόλογη Ελληνική δικτυακή Πύλη με πλούσια ενημέρωση για τα Άτομα με Αναπηρία.
  http://www.disabled.gr
• Disportal. Ελληνική Δικτυακή Πύλη για Άτομα με Αναπηρία - περιλαμβάνει την Ελληνική Νομοθεσία που αφορά τα Άτομα με Αναπηρία
  http://www.disportal.com
• Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων
  http://www.ypergka.gr
• Disability resources on the Internet (στην Αγγλική γλώσσα). Ενδιαφέρουσα Ιστοσελίδα με πολλά θέματα που αφορούν τα Άτομα με Αναπηρία
  http://www.disabilityresources.org
• Youreable.com (στην Αγγλική γλώσσα). Ιστοσελίδα με ποικίλα θέματα για τα Άτομα με Αναπηρία
  http://www.youreable.com
• Ομοσπονδία Εθελοντικών Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων Ελλάδας
  http://www.ngofederation.gr
• Anthropos.gr. H πρώτη Ελληνική Δικτυακή Πύλη αφιερωμένη σε θέματα ανθρωπισμού, εθελοντισμού και Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων.
  http://www.anthropos.gr

ΠΟΥ ΜΠΟΡΕΙΤΕ ΝΑ ΒΡΕΙΤΕ ΤΟ ΣΥΜΒΟΛΟ ;

Το σύμβολο «Θετική Στάση σε Άτομα με Αναπηρία» παρέχεται στις ΜΚΟ από την Ομοσπονδία Εθελοντικών Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων Ελλάδας. Μπορείτε να επικοινωνείτε με την Ομοσπονδία για να σας αποσταλεί.